Ολιστική Διαχείριση στη Βιολογική Καλλιέργεια

Ολιστική Διαχείριση στη Βιολογική Καλλιέργεια

Αναφορά από συμμετοχή στο 11-ήμερο σεμινάριο

Απρίλης 2014 – Αλμερία, Ισπανία

 

Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε στην Ισπανία 11-ήμερο πρόγραμμα κατάρτισης στις βιολογικές καλλιέργειες με στόχο την επιμόρφωση Κυπρίων βιοκαλλιεργητών. Το σεμινάριο ήταν ενταγμένο στα προγράμματα δια βίου μάθησης Leonardo, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το συντονισμό του είχε αναλάβει ο Αχιλλέας Κωστούλας από την εταιρία Doumag. Η εποπτεία και καθοδήγηση της
διδασκαλίας ήταν υπό την εποπτεία της εταιρίας COEXHPAL στην Αλμερία της Ισπανίας. Την Κύπρο εκπροσώπησαν διάφοροι βιοκαλλιεργητές, ανάμεσα τους και εκπρόσωπος των βιοκαλλιεργειών της Ιεράς Μητρόπολης Μόρφου, εκπροσώποι του συνδέσμου Βιοκαλλιεργητών Κύπρου και εκπρόσωποι των ομάδων Ανάκυκλος Περιβαλλοντική, Κίνημα Ζωής Κύπρου και Ουτοπία Κολεκτίβα.
Εικόνα 1
Οι συμμετέχοντες του σεμιναρίου συμπεριλαμβανομένου και του εκπροσώπου των βιοκαλλιεργειών Ιεράς Μητρόπολης Μόρφου, εκπροσώπoυς του συνδέσμου Βιοκαλλιεργητών Κύπρου και εκπροσώπους των ομάδων Ανάκυκλος Περιβαλλοντική, Κίνημα Ζωής Κύπρου και Ουτοπία Κολεκτίβα, κατά τη διάρκεια επίσκεψης τους σε τοπική συνεργατική εσπεριδοειδών

 

Μέσα από το σεμινάριο, οι συμμετέχοντες επιμορφώθηκαν στις τεχνικές βιολογικής καλλιέργειας που χρησιμοποιούνται στην Αλμερία της Ισπανίας, κυρίως μέσα σε θερμοκήπια.
Η Αλμερία ανήκει στην περιοχή Ανδαλουσίας της Ισπανίας και βρίσκεται πολύ κοντά στις ερήμους του Μαρόκο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η Αλμερία να είναι ένα από τα ξηρότερα μέρη της Ισπανίας, λαμβάνοντας μόλις 250mm βροχής κάθε χρόνο. Αυτό έχει κάνει την επιβίωση στην Αλμερία μια μεγάλη πρόκληση, αναγκάζοντας τον κόσμο της να εφεύρει δημιουργικούς τρόπους για την εισροή εισοδήματος στην περιοχή.
Τα τελευταία 50 χρόνια η γεωργία έχει γίνει η κύρια μορφή εισοδήματος για τη περιοχή, με το 60 τις εκατόν των παραγόμενων φρούτων και λαχανικών της Αλμερίας να εξάγονται σε όλη την Ισπανία αλλά και σε σημαντικές χώρες της Ε.Ε όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Εικόνα 2
Επίσκεψη σε τοπική καλλιέργεια κολοκυθιού μέσα σε θερμοκήπιο
Το μοντέλο με το οποίο έχουν καταφέρει οι γεωργοί στην Αλμερία να ανταγωνίζονται την παραγωγή από άλλες περιοχές του κόσμου, παρά τα ελάχιστα αποθέματα νερού τους είναι το εξής: Κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών, μέσα σε υπερσύγχρονα θερμοκήπια, παράγουν υψηλής ζήτησης καλοκαιρινά φθαρτά όπως ντομάτες, πιπεριές, κολοκυθάκια, καρπούζια, πεπόνια. Προκαλεί λοιπόν εντύπωση, η «Θάλασσα από Πλαστικό» της Αλμερίας η οποία εκτίνεται για πάνω από 30 χιλιόμετρα, καταλαμβάνοντας την πλειοψηφία καλλιεργήσιμης γης στην περιοχή.

Εικόνα 3
“Θάλασσα από Πλαστικό” στην Αλμερία: Ένας εκτεταμένος αριθμός από θερμοκήπια αποτελεί την κύρια πηγή εσόδων στην περιοχή.
Αφού λοιπόν πρόκειται για εκτενείς μονοκαλλιέργειες, ευάλωτες στην προσβολή εντόμων, οι βιοκαλλιεργητές της περιοχής εφαρμόζουν τώρα για χρόνια το βιολογικό έλεγχο για προστασία της σοδειάς τους – Integrated Pest Management (IPM). Αυτό σημαίνει ότι αντί να ψεκάζουν με επιβλαβή χημικά που επιβαρύνουν την υγεία μας αλλά και του περιβάλλοντος μας, εισαγάγουν «χρήσιμα» έντομα στην καλλιέργεια τους τα οποία φροντίζουν να φέρνουν σε ισορροπία τους πληθυσμούς βλαβερών εντόμων, όπως τα θυσανόπτερα, η ψώρα και η άσπρη μύγα.
Εικόνα 4
Εισαγωγή στην Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παρασίτων (IPM) με εκπροσώπους των εταιριών COEXHPAL και Enza Zaden
Σε συνδυασμό με τις βιολογικές μεθόδους αντιμετώπισης εντόμων, οι γεωργοί στην Αλμερία εφαρμόζουν ειδικές τεχνικές φυτέματος ώστε να αποφεύγονται στο μέγιστο δυνατό οι ασθένειες. Μέσα από την εφαρμογή κομπόστας ή κοπριάς σε όλη την καλλιέργεια, διασφαλίζεται η υγεία και μέγιστη διατροφική αξία των λαχανικών χωρίς τη χρήση χημικών λιπασμάτων. Στην πλειοψηφία των θερμοκηπίων της Αλμερίας, χρησιμοποιείται επίσης άμμος ως μορφή εδαφοκάλυψης ώστε να ελαχιστοποιείται η παρουσία ζιζανίων και να επιτυγχάνεται η εξοικονόμηση νερού στο μέγιστο.
Εικόνα 5
Επίσκεψη στην βιολογική καλλιέργεια πιπεριάς σε θερμοκήπιο
Παρουσιάστηκαν επίσης τεχνικές όπως η καλλιέργεια ντομάτας με τη χρήση κοκκοφοίνικα, η οποία παρουσιάζει εξαιρετικά αποτελέσματα στην εξοικονόμηση νερού, καλύτερο αερισμό και ομογενοποίηση εδάφους και βελτιστοποίηση της ποιότητας του εδάφους.
Έγινε επίσης επίσκεψη σε οικολογικό θερμοκήπιο της περιοχής όπου εφαρμόζονται ολιστικές αρχές διαχείρισης όπως η βιοδυναμική και οι αρχές Αεικαλλιέργειας-Permaculture. Στόχος της συγκεκριμένης καλλιέργειας είναι να λειτουργεί με την μέγιστη βιωσιμότητα και αειφορία, ανακυκλώνοντας τα απόβλητα της φάρμας μέσω της κομποστοποίησης, φτιάχνοντας επί τόπου χλωρή λίπανση και φυσικά εντομοκτόνα, αλλά και με την εφαρμογή αρχών συγκαλλιέργειας και εδαφοκάλυψης.
Εικόνα 6
Σε οικολογική φάρμα όπου εφαρμόζονται οι ολιστικές αρχές βιοδυναμικής και αεικαλλιέεργειας (permaculture)
Σημαντικό κομμάτι της επίσκεψης, ήταν και η επαφή με το σύστημα παραγωγής και διανομής των φθαρτών στην περιοχή της Αλμερίας, μέσα από οργανωμένα σύνολα και συνεργατικές. Μικροπαραγωγοί, έχουν την ευκαιρία να εντάσσονται σε εκτενή δίκτυα συλλογής, συσκευασίας και διανομής φρούτων και λαχανικών στην περιοχή τους και να επωφελούνται από τις υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις των συνεργατικών αλλά και το εκτεταμένο δίκτυο επαφών για άμεση προώθηση των προϊόντων τους τόσο εντός της Ισπανίας όσο και στο εξωτερικό. Οι συνεργατικές, όπως η Murgiverde, η Campoadra και η Albentillas είναι ένας τρόπος για να διανέμουν άμεσα τα προϊόντα τους οι καλλιεργητές της περιοχής ενώ μπορούν επίσης να συμμετέχουν σε ιδιωτικά οργανωμένες δημοπρασίες όπως αυτές που οργανώνει η εταιρία Agroponiente, όπου πωλούνται χονδρικά φρούτα και λαχανικά.
Σημαντικό κομμάτι του κύκλου καλλιεργειών στην Αλμερία είναι η διοχέτευση οργανικών απορριμμάτων από τα θερμοκήπια σε ειδικές εγκαταστάσεις όπου μετατρέπονται σε γόνιμο κομπόστ. Εταιρίες όπως η Ejido Medioambiente, αναλαμβάνουν τη συλλογή οργανικών κατάλοιπων από κάθε σοδειά που κλείνει και την επεξεργασία τους ώστε να μετασχηματιστούν σε πλούσιο κομπόστ το οποίο θα εφαρμοστεί αργότερα στις καλλιέργειες των γεωργών της περιοχής.
Εικόνα 7
Εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων όπου οργανικά απορρίμματα μετατρέπονται σε πλούσιο κομπόστ
Οργανώθηκαν επίσης επισκέψεις στο φυτώριο Almeriplant όπου παράγονται μαζικά σπορόφυτα για την καλλιέργεια λαχανικών και φυτά για δεντροκαλλιέργειες όπως επίσης και σε μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες σπόρων στην περιοχή, την Enza Zaden. Οι βιολογικές τεχνικές αναπαραγωγής και ελέγχου ασθενειών στα θερμοκήπια μέσω βομβίνων και ωφέλιμων εντόμων, έγιναν περισσότερο κατανοητές με επίσκεψη στις εγκαταστάσεις της εταιρίας Agrobio.
Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με τις τελευταίες επιστημονικές έρευνες που πραγματοποιούνται στο εργαστήρι της COEHXPAL στον τομέα της παθολογίας των φυτών, ανάλυσης εδάφους και ποιότητας της καλλιέργειας. Ερευνητικά κέντρα στην περιοχή, όπως το ίδρυμα της CAJAMAR, Las Palmerillas, καινοτομούν στην έρευνα βελτιστοποίησης λαχανικών και φρούτων εντός και εκτός θερμοκηπίων μελετώντας διάφορους παράγοντες που μπορούν να βελτιώσουν την παραγωγή όπως, το βέλτιστο δυνατό υπόστρωμα για φυτείες λαχανικών και φρούτων, διάφορες μορφές υποστήριξης για φυτά όπως ντομάτες και η επιθυμητή υγρασία και απόσταση φύτευσης λαχανικών. Η έρευνα αυτή είναι αργότερα διαθέσιμη στους γεωργούς της περιοχής μέσα από ανοικτές ημέρες επίσκεψης στα εργαστήρια και δωρεάν σεμινάρια επιμόρφωσης που οργανώνει το ίδρυμα.
Εικόνα 8
Τα ερευνητικά εργαστήρια Las Palmerillas του ιδρύματος CAJAMAR όπου διεξάγονται πειράματα σε φρουτοκαλλιέργειες και καλλιέργειες λαχανικών ώστε να διευκρινιστούν οι βέλτιστες συνθήκες καλλιέργειας φυτών σε θερμοκήπια 
Σε γενικές γραμμές, το σεμινάριο ήταν μια εξαιρετική μορφή οικειοποίησης με σύγχρονες μορφές βιοκαλλιέργειας σε εκτεταμένα συστήματα θερμοκηπίων. Αυτό όμως που αξίζει να σημειωθεί, είναι πως παρόλο που δεν γίνεται χρήση χημικών σκευασμάτων και εφαρμόζονται έξυπνες βιολογικές λύσεις, οι τεχνικές καλλιέργειας που εφαρμόζονται σήμερα στην Αλμερία δεν είναι ιδιαίτερα οικολογικές και βιώσιμες. Είναι εμφανές ότι υπάρχει άμεση ανάγκη αναθεώρησης της έκτασης και μορφής καλλιέργειας, ξεκινώντας από τον περιορισμό χρήσης πετροχημικών πρώτων υλών για την κατασκευή των θερμοκηπίων, αφού αυτό υπονοεί την αντικατάσταση τόνων πλαστικού κάθε χρόνο για την συντήρηση των θερμοκηπίων. Μπορεί επίσης να εφαρμοστούν πιο φυσικοί σχεδιασμοί καλλιέργειας οι οποίοι βασίζονται στην συγκαλλιέργεια και ταυτόχρονη καλλιέργεια ειδών ώστε να μειώνεται η προσβολή από έντομα και να ενθαρρύνεται η αλληλοπροστασία ειδών μεταξύ τους.
Ενθαρρυντικό όμως είναι το γεγονός της επί τόπου διαχείρισης των οργανικών αποβλήτων και επιστροφής τους στον κύκλο των καλλιεργειών με τη μορφή πλούσιας κομπόστας. Οι οργανωμένες επίσης δομές συνεργατικών στην περιοχή, πρέπει να αποτελέσουν υπόδειγμα για τους καλλιεργητές μας εδώ στην Κύπρο αφού παρέχουν την ευκαιρία στους μικροκαλλιεργητές να παράγουν και να διοχετεύουν άμεσα τα προϊόντα τους τόσο στο εσωτερικό τόσο και στο εξωτερικό.
Μέσα λοιπόν από την συνεργασία και την εφαρμογή βιώσιμων και αειφόρων τεχνικών είμαστε ικανοί να παράγουμε υγιής και θρεπτική τροφή έχοντας ως κύριο γνώμονα την ευημερία μας αλλά και της γης μας ώστε να διασφαλίσουμε ένα υγιές μέλλον για μας και τα παιδιά μας.

– See more at: http://www.movement-of-life-cyprus.org/2014/04/blog-post_16.html#sthash.0TLYCEgW.dpuf

By | 2017-01-29T13:17:27+00:00 Απρίλιος 16th, 2014|Categories: Αναφορά, Εικόνα, Φαγητό|Tags: |0 Comments

Leave A Comment